De lezingen van seizoen 2026-2027 

In deze lezing geven Monique en Tom Brouwer woorden aan hun belevingen in Jammu Kashmir, de meest noordelijke deelstaat van India, die grenst aan Tibet en Pakistan. Het is een gebied vol tegenstellingen: verdraagzaamheid en stilte versus conflicten en bedrijvigheid, om er maar een paar te noemen.

In het oostelijke district van deze deelstaat die luistert naar de naam Ladakh, zijn de vriendelijke, gastvrije en rustige inwoners merendeels boeddhistisch. De verdraagzaamheid van het boeddhisme staat in schril contrast met de zeer gespannen sfeer in Jammu Kashmir, waar doorlopend grensconflicten plaatsvinden. Op de hoofdwegen in die stille dalen is het een komen en gaan van militairen… maar ook stroomt daar, in de majestueuze stille en ruige uitlopers van de Himalaya, de rivier de Indus, ooit decor voor één van de oudste beschavingen ter wereld. En om het contrast nog te vergroten, bevinden er zich daar – vaak op de meest ontoegankelijke plekken - vele eeuwenoude Boeddhistische kloosters.

In onze lezing nemen wij u mee op onze trektocht door de westelijke Himalaya en onze ontmoeting met de stoffelijke en geestelijke nalatenschap van Boeddha. Wij logeerden bij de mensen zelf in hun eenvoudige Homestays, liepen over paden die maar een paar maanden per jaar begaanbaar zijn en raakten onder de indruk van de woeste pracht van de natuur, de puurheid van de oude kloosters en de gastvrijheid en wijsheid van onze gastheren. Na 15 jaar lang in India te zijn geweest dachten we het land te kennen, maar deze streek leek in niets op de ons bekende Indiase deelstaten.

Glas is een magisch materiaal. In glas komen uitersten bij elkaar. Glas is van eenvoudige komaf, want geboren uit zand en vuur. Het wordt in de adelstand verheven in de vorm van edel drinkgerei, fonkelende sieraden, hoogwaardig optisch materiaal, en niet te vergeten: adembenemende glas-in-loodramen. Ramen die zelfs na vele eeuwen nog niets van hun schoonheid en dynamiek hebben verloren.

Gijs Brandt voert u mee naar de wondere wereld van deze glaskunst. Hij was jarenlang amateurglazenier, heeft nieuw glas-in-lood ontworpen en vervaardigd en oude ramen gerestaureerd. Hij beperkt zich tegenwoordig tot het fotograferen van glas-in-lood in kerken en wereldlijke gebouwen. In de lezing komt dus naast techniek en geschiedenis vooral veel beeldmateriaal aan de orde, want glas-in-lood is er immers om te zien!

Kunstmatige intelligentie is niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Tijdens deze boeiende lezing bij de Volksuniversiteit krijgt u inzicht in wat AI  is en waarom het onderwerp dagelijks het nieuws beheerst. Of u nu enthousiast, kritisch of bezorgd bent, deze bijeenkomst biedt een helder overzicht voor iedereen.

De lezing wordt gegeven door Henk van Veelen van bibliotheek AanZet. Henk studeerde Maatschappijgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit en is zowel binnen zijn werk bij de bibliotheek als daarbuiten veel bezig met AI en de maatschappelijke implicaties hiervan.

We verkennen de werking van generatieve AI, waarbij u ontdekt hoe toepassingen zoals ChatGPT, Gemini en Claude teksten, beelden, filmpjes en computercode creëren en hoe verbazend goed deze toepassingen inmiddels zijn. We proberen ook samen zelf live enkele toepassingen uit.

Daarnaast duiken we in de wereld van toegepaste AI: hoe wordt deze technologie ingezet in wetenschappelijk onderzoek, in het bedrijfsleven en zelfs bij oorlogen?

We kijken verder dan de techniek alleen. Er is uitgebreid aandacht voor het grote plaatje en de maatschappelijke impact van AI. We bespreken cruciale thema's zoals:

• Ethiek en Betrouwbaarheid: Hoe waarborgen we menselijke waarden in algoritmes?
• Geopolitiek en Soevereiniteit: Wie heeft de macht over de technologie en onze data? Waar staan Nederland en Europa?
• Privacy en Energieverbruik: De impact van AI op uw data en onze leefomgeving.

U gaat naar huis met basiskennis en een scherpe blik op de uitdagingen van morgen. Er is geen voorkennis vereist. Tijdens de bijeenkomst is er ruim gelegenheid om met elkaar te discussiëren.

De presentatie wordt na afloop als pdf beschikbaar gesteld, inclusief tips om verder te lezen, kijken en luisteren.

Marijke van Noort is opgeleid als bioloog en bedrijfskundige en heeft gewerkt als organisatie adviseur. Na haar pensioen is zij “teruggekeerd naar de natuur” en actief als gids voor het Utrechts Landschap, Staatsbosbeheer, het stadsgilde Zeist en sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht.

In haar presentatie “Evolutie van Planten” neemt zij u mee in een reis van 500 miljoen jaar.

Welke ontwikkelingen hebben planten doorgemaakt om tot het huidige functioneren en veelzijdigheid te komen. Denk aan watermanagement, voortplanting, bescherming van zaden en houtvorming.

Na de presentatie en een pauze volgt een practicum waarin u kunt kennismaken met oplossingen, vooral in eetbare vorm.

Judith Fanto heeft een klein oeuvre van twee romans. Maar met deze twee romans heeft ze een groot lezerspubliek weten te bereiken en heeft ze veel lof en prijzen gekregen.

Haar eerste roman is losjes gebaseerd op de geschiedenis van haar kleurrijke Weens-Joodse familie. Ze noemt het boek Viktor, naar een van de hoofdpersonen in de roman: de raadselachtige broer van haar grootvader, die werkelijk heeft bestaan.

Als Viktor in maart 2020 bij uitgeverij Ambo|Anthos verschijnt, is de roman meteen een succes. Viktor wordt onderscheiden met de Hebban Literatuurprijs voor het beste debuut van 2020 en genomineerd voor de Boekhandelsprijs 2021. Viktor bereikt de tweede plaats op de Duitse shortlist van de beste tien boeken van 2021.

In februari 2025 verscheen Fanto’s roman Narcis, die wederom is gebaseerd op waargebeurde feiten. Narcis heeft niet familie als thema, maar vriendschap: de zelfverkozen familie.

Tijdens haar bezoek aan bibliotheek Hardinxveld vertelt Judith Fanto over haar twee romans en haar schrijverschap.

In de pauze kunnen bezoekers haar boeken kopen en laten signeren.

( Deze avond is tot stand gekomen met behulp van een MAG subsidie)

Deze lezing is gebaseerd op de tentoonstelling Nederland dineert die in het Haags Gemeentemuseum (2015-2016) te zien was. Sanny de Zoete was als expert verbonden aan de tentoonstelling en het gelijknamige boek. Zij laat zien hoe de tentoonstelling tot stand kwam en vertelt over onze rijke tafelcultuur aan de hand van tien feestelijk gedekte tafels. Damast met ingeweven wapens waarbij het piepkleine olifantje zorgt voor een juiste datering bij kasteel Middachten. Het prachtige damast van Koningin Emma, het werk op de linnenkamer van Paleis Noordeinde, de enorme hoeveelheden tafellakens en servetten die er per maand naar de wasserij gaan, het zilver dat Wilhelmina voor haar achtste verjaardag kreeg. Wat het verschil is tussen het damast upstairs en downstairs ziet u in het linnen van kasteel Twickel. Van kasteel de Haar is het tafellaken met kloskant en ziet u de livreien van de bedienden. Met damast als speerpunt komt ook ter tafel: de gekookte varkenskop, de 84 zilveren borden, het dekken à la Russe en à la Française. Kortom, het wordt smullen geblazen.